Dr. Alex Van Breedam over volatiliteit, geopolitiek en de supply chain van 2026

‘Dit is geen crisis meer, dit is het nieuwe normaal’

Wie vandaag nog wacht op ‘normalisering’ in supply chain, dreigt hopeloos achter te blijven. Dat is de duidelijke boodschap van prof. dr. Alex Van Breedam, futurist, ondernemer en oprichter van supply chain orkestrator Tri-Vizor en het kennisplatform ISCN.Academy. Hij schetst heel duidelijk waarom instabiliteit structureel is geworden. En wat bedrijven nú moeten doen om relevant te blijven.

“Blijf optimistisch en veerkrachtig”, luidt zijn kernboodschap aan CEO’s. Maar achter die ogenschijnlijk eenvoudige zin schuilt een fundamentele hertekening van hoe we naar logistiek en supply chain moeten kijken.

Sinds het einde van de covidcrisis zijn bedrijven van de ene disruptie in de andere beland. Wat begon als een uitzonderlijke crisis, is volgens Van Breedam geëvolueerd naar een permanente toestand van onzekerheid.

Hij verwijst onder meer naar de Global Supply Chain Pressure Index (Federal Reserve Bank of New York) en de Global Supply Chain Volatility Index, die aantonen dat volatiliteit geen tijdelijke opstoot is, maar structureel ingebed zit in een wereldeconomie onder toenemende geopolitieke druk. Voor covid werd forecasting grotendeels gebaseerd op historische data: om de toekomst te voorspellen, moest je voornamelijk naar het verleden kijken. Vandaag werkt dat model niet meer. “Wie alleen in de achteruitkijkspiegel kijkt, mist wat er aan de horizon opduikt”, stelt hij. AI wordt daarom steeds vaker ingezet om vooruit te kijken: geopolitieke evoluties, extreme weersomstandigheden, verstoringen in productie of verkoop.

Supply chains als geopolitiek wapen

Een van de meest ingrijpende verschuivingen is volgens hem de ‘weaponization of supply chains’. Handelstarieven zijn daar het meest zichtbare voorbeeld van.

Maar de impact gaat veel verder:

• Zeldzame aardmaterialen (rare earths): onrustwekkende concentraties, waarbij tot 95% van de ontginning van bepaalde kritieke materialen in China gebeurt. Ze zijn essentieel voor zowel energietransitie als militaire toepassingen.
• Halfgeleiders: productie geconcentreerd bij spelers als TSMC in Taiwan, een geopolitiek uiterst gevoelig gebied.
• Water: grote datacenters verbruiken evenveel water als tienduizenden gezinnen per jaar.
• Koper: cruciaal voor elektrificatie en e-mobiliteit (een elektrische wagen bevat gemiddeld zo’n 150 kg koper).

Grondstoffen worden steeds vaker ingezet als onderhandelingsinstrument tussen machtsblokken. Dat maakt supply chain geen louter operationeel domein meer, maar een strategisch en geopolitiek speelveld.

Tactisch stockpilen versus strategisch herontwerpen

Tijdens recente handelsspanningen zagen we massaal frontloading: bedrijven die voorraden vervroegd verscheepten om importtarieven te ontwijken. Dat leidde tot extreme schommelingen in transportvolumes en een markt met twee snelheden. Maar louter voorraden verhogen is volgens Van Breedam geen voldoende structurele oplossing. Veerkracht mag geen samenraapsel zijn van ad-hocmaatregelen. Ze moet verankerd zijn in een duidelijke strategie, gedragen vanuit de boardroom. Het behoeft geen twijfel meer, supply chain is sinds covid definitief doorgestoten tot strategisch directieniveau.

Van ‘cost of service’ naar ‘cost of resilience’

Waar bedrijven vroeger vooral dachten in termen van servicegraad en kostenefficiëntie, pleit Van Breedam voor de uitbreiding met een cost of resilience mindset.

Hoeveel extra wil je investeren om niet 95%, maar 98% beschermd te zijn tegen disrupties? Welke prijs ben je bereid te betalen voor duurzaamheid én veerkracht?

Dat vraagt scenario-denken, waarbij alle mogelijke scenario’s, ook de slechtste, expliciet worden uitgewerkt, gaande van omleidingen tot zelfs sluiting van fabrieken of het overschakelen op contract manufacturing.

Friendshoring en industriële herpositionering

Een andere opvallende evolutie is friendshoring: productie verschuiven naar landen binnen bevriende machtsblokken. Volgens Van Breedam overweegt een groot deel van de bedrijven die vandaag actief zijn in China een gedeeltelijke verhuis naar landen zoals Vietnam, Indonesië of India. Voor Europa en Vlaanderen betekent dit zowel risico’s als kansen. Vlaanderen beschikt daarbij over enkele sterke troeven, waaronder:

• De farmaclusters rond Puurs, Bornem en Limburg;
• De unieke sea-air-interface tussen de haven van Antwerpen-Brugge en Brussels Airport, interessant voor distributie van wisselstukken;
• Imec als wereldspeler in halfgeleideronderzoek;

Maar tegelijk staan chemie en energie-intensieve industrie onder druk door hoge energiekosten en de energietransitie. Een nieuw industrieel beleid, waarin de synergie tussen industrie en logistiek centraal staat, dringt zich volgens Van Breedam op.